Τα μέτρα για την ακρίβεια: τι πιάνουν στην τσέπη σου

Τον Οκτώβριο η κυβέρνηση παρουσίασε τον προϋπολογισμό του 2027, συνολικών δαπανών 14,4 δισεκατομμυρίων ευρώ, και ένα πακέτο μέτρων κατά της ακρίβειας ύψους 70 εκατομμυρίων. Μαζί με όσα ήδη τρέχουν, η στήριξη φτάνει γύρω στα €160 εκατομμύρια.

Τα νούμερα ακούγονται μεγάλα. Το ερώτημα που μας ενδιαφέρει είναι διαφορετικό: τι από όλα αυτά φτάνει στο δικό σου νοικοκυριό;

Πρώτα, πού ανέβηκαν οι τιμές

Σύμφωνα με τη Στατιστική Υπηρεσία, ο πληθωρισμός τον Σεπτέμβριο του 2026 ήταν 3,7% σε ετήσια βάση, από 3,5% τον Αύγουστο. Ο μέσος όρος όμως κρύβει το βασικό: η άνοδος δεν είναι παντού ίδια.

Τα μέτρα, ένα προς ένα

Το πακέτο έχει έξι βασικά σκέλη. Για κάθε ένα, το ίδιο ερώτημα: ποιον αφορά και πόσα πιάνει.

Επιδότηση ρεύματος, παράταση για όλο το 2027

Καλύπτει το 100% της αύξησης της τιμής για περίπου 23.300 ευάλωτα νοικοκυριά σε 20 κατηγορίες δικαιούχων, και μέχρι 85% για περίπου 82.500 επιχειρήσεις και καταστήματα, κλιμακωτά ανάλογα με την κατανάλωση. Θα έληγε στο τέλος του 2026. Ποιον αφορά: μόνο όσους ανήκουν στις κατηγορίες δικαιούχων. Ένα νοικοκυριό με μέσο εισόδημα και αυξημένο λογαριασμό δεν παίρνει τίποτα από εδώ.

Μηδενικός ΦΠΑ σε βασικά τρόφιμα και είδη

Παρατείνεται για το 2027 σε φρέσκα φρούτα και λαχανικά, βρεφικό γάλα, πάνες παιδικές και ενηλίκων και είδη γυναικείας υγιεινής, καθώς και σε κρέας, ψάρι και πουλερικά. Σύμφωνα με τον Υπουργό Οικονομικών, ο μηδενικός συντελεστής καλύπτει και ψωμί, γάλα, καφέ, ζάχαρη και βρεφικές τροφές μέχρι τις 31 Μαΐου 2027. Ποιον αφορά: όλους, αλλά περισσότερο τα νοικοκυριά που ξοδεύουν μεγάλο μέρος του εισοδήματός τους σε τρόφιμα.

Μείωση φόρου στο πετρέλαιο θέρμανσης

Ο φόρος κατανάλωσης πέφτει από 7,4 σε 2,1 σεντ το λίτρο, από την 1η Νοεμβρίου 2026 ως τις 30 Απριλίου 2027. Η μείωση είναι 5,3 σεντ το λίτρο: για 350 λίτρα τον χειμώνα μιλάμε για περίπου €19, λίγο περισσότερο αν υπολογιστεί και ο ΦΠΑ πάνω σε χαμηλότερη βάση. Ποιον αφορά: όσους θερμαίνονται με πετρέλαιο, κυρίως στα ορεινά και στην ύπαιθρο.

ΦΠΑ 9% στα οικιακά φωτοβολταϊκά

Ο ΦΠΑ στην αγορά και εγκατάσταση οικιακών φωτοβολταϊκών μειώνεται από 19% σε 9%, με την έκδοση σχετικού διατάγματος. Ποιον αφορά: όσους έχουν ιδιόκτητη στέγη και το κεφάλαιο για να επενδύσουν. Όποιος νοικιάζει διαμέρισμα μένει εκτός.

Εφάπαξ €200

Σε περίπου 53.511 δικαιούχους: λήπτες Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος, άτομα με αναπηρία που λαμβάνουν επίδομα διακίνησης, χαμηλοσυνταξιούχους και οικογένειες με τρία ή περισσότερα παιδιά που παίρνουν επίδομα τέκνου. Ποιον αφορά: συγκεκριμένες κατηγορίες, μία φορά.

Επίδομα ορεινών περιοχών

Για 10.500 νοικοκυριά και 24.000 δικαιούχους: €50 ανά νοικοκυριό, ανάλογα με το υψόμετρο, συν €35 ανά άτομο. Ποιον αφορά: κατοίκους ορεινών κοινοτήτων.

Ποιος παίρνει τι

Τρία νοικοκυριά, το ίδιο πακέτο μέτρων, πολύ διαφορετικό αποτέλεσμα.

Το μεγάλο κενό λέγεται ενέργεια

Κοίτα ξανά το πρώτο γράφημα. Οι μεγαλύτερες αυξήσεις είναι στα καύσιμα και στο ρεύμα. Εκεί όμως τα μέτρα είναι τα πιο στενά: η επιδότηση ρεύματος πηγαίνει σε 23.300 νοικοκυριά, ενώ στην Κύπρο υπάρχουν πολλαπλάσια που πληρώνουν αυξημένους λογαριασμούς χωρίς να ανήκουν σε κάποια κατηγορία.

Οικονομολόγοι που σχολίασαν το πακέτο στάθηκαν ακριβώς εκεί. Ο Άλεξ Αποστολίδης συνέδεσε τον υψηλό πληθωρισμό με την καθυστέρηση της ενεργειακής μετάβασης και με το γεγονός ότι το ρεύμα παράγεται ακόμα σε μεγάλο βαθμό από μαζούτ, ενώ το τερματικό υγροποιημένου φυσικού αερίου στο Βασιλικό παραμένει σε εκκρεμότητα. Ο Σαββάκης Σαββίδης το έθεσε πιο απλά: τα μέτρα αντιμετωπίζουν τα συμπτώματα, ενώ το πρόβλημα είναι βαθύτερο.

Τα επιδόματα απαλύνουν τον λογαριασμό. Δεν αλλάζουν τον λόγο που είναι ψηλός.

Αυτό δεν σημαίνει ότι τα μέτρα είναι άχρηστα. Για ένα νοικοκυριό με ΕΕΕ, τα €200 και η επιδότηση ρεύματος είναι πραγματική ανάσα. Σημαίνει ότι κάθε χρόνο που περνά χωρίς αποθήκευση ενέργειας, χωρίς ηλεκτρική διασύνδεση και χωρίς λύση για όσους δεν έχουν στέγη να βάλουν φωτοβολταϊκά, η επόμενη επιδότηση θα είναι πάλι απαραίτητη.

Τι μπορείς να κάνεις από σήμερα

• Έλεγξε αν ανήκεις στις κατηγορίες δικαιούχων. Οι 20 κατηγορίες για την επιδότηση ρεύματος και το ειδικό τιμολόγιο περιλαμβάνουν περισσότερες περιπτώσεις απ' όσες νομίζουν οι περισσότεροι. Κάνε τον γρήγορο έλεγχο στο εργαλείο «Έλεγχος επιδομάτων και στήριξης που ίσως δικαιούσαι».
• Δες αν δικαιούσαι το εφάπαξ των €200. Αφορά λήπτες ΕΕΕ, άτομα με αναπηρία με επίδομα διακίνησης, χαμηλοσυνταξιούχους και οικογένειες με τρία ή περισσότερα παιδιά με επίδομα τέκνου.
• Αν μένεις σε ορεινή κοινότητα, έλεγξε το επίδομα ορεινών περιοχών για το νοικοκυριό σου.
• Βρες ποια συσκευή ανεβάζει τον λογαριασμό σου. Με το εργαλείο κόστους ανά συσκευή βλέπεις πού πάει πραγματικά το ρεύμα, και με τον οδηγό για τον λογαριασμό ελέγχεις αν χρεώνεσαι σωστά.
• Αν σκέφτεσαι φωτοβολταϊκά, ο χαμηλότερος ΦΠΑ ισχύει με την έκδοση του διατάγματος. Ρώτα πριν υπογράψεις ποια τιμή σου δίνεται.

Τι προτείνουμε

• Στήριξη με βάση το εισόδημα, όχι μόνο την κατηγορία. Πολλά νοικοκυριά δυσκολεύονται χωρίς να ανήκουν σε καμία λίστα δικαιούχων.
• Λύσεις για όσους δεν έχουν στέγη. Ενεργειακές κοινότητες και κοινά φωτοβολταϊκά σε πολυκατοικίες, ώστε το όφελος να φτάνει και στους ενοικιαστές.
• Επένδυση στο δίκτυο. Αποθήκευση και διασύνδεση, ώστε να σταματήσουν οι περικοπές καθαρής ενέργειας και να πέσει το κόστος για όλους.
• Απολογισμός κάθε μέτρου. Πόσο κόστισε, πόσοι το πήραν και τι άλλαξε. Χωρίς αυτό, κάθε χρόνο συζητάμε τα ίδια από την αρχή.

Ένα πακέτο στήριξης κρίνεται από δύο πράγματα: πόσους φτάνει και πόσο κρατάει. Το φετινό φτάνει συγκεκριμένες ομάδες και κρατάει μέχρι την επόμενη παράταση.